Po 7 latach nieobecności wracam do Bośni i Hercegowiny nie tylko po to, by odpocząć, ale również dlatego, by sprawdzić, jak zmieniły się Sarajewo i Mostar oraz ich mieszkańcy. Perspektywy tych dwóch eksponowanych miast nie dają mi legitymacji, by uciekać się do jakichkolwiek diagnoz dotyczących całego kraju. Natomiast zebrałem garść obserwacji, które dały mi do myślenia i wydają się warte podzielenia z Wami.
Wielowymiarowy chaos o wyjątkowym uroku. Sofia, miasto, które robi wrażenie zabytkami, zachwyca zielenią i rozbraja estetycznym bałaganem. Nie wpisuje się w definicję nowoczesnego, poukładanego miasta-prymusa, ale nie można odmówić mu ambicji i dużych aspiracji. Ma wszystko, aby je zaspokoić i niezłomnie dąży do celu w charakterystyczny dla siebie sposób.
Trofeum. Narzędzie terroru. Świadectwo triumfu i bezkarności. Gwałt. Okrutny akt przemocy, woli unicestwienia i prymitywnej dominacji, który stosowany jest od wieków z tą samą morderczą skutecznością. Nadal pozostaje przedmiotem tabu, tematem, o którym się nie rozmawia. W czasie wojny w byłej Jugosławii, a właściwie wojen w byłej Jugosławii, wykorzystywany bez opamiętania. Srebrenica, Omarska, Višegrad to w gruncie rzeczy jedne z wielu miejsc-symboli bestialstwa, które staramy się trzymać na dystans od naszej świadomości, grzebiąc je w ciszy i zapomnieniu. Postanowiłem przerwać ponure milczenie i porozmawiałem o gwałcie, traumie i przemocy wojennej z psychoterapeutką Agnieszką Frączek.
Turystyka stanowi kluczową gałąź gospodarki Chorwacji. Liczby mówią same za siebie. W 2023 roku odwiedziło ją 20,6 miliona turystów, a bieżący rok ma być jeszcze lepszy. Jednak lepszy dla kogo? Dla tych, którzy zarabiają na wynajmie apartamentów turystom, czy dla tych, których nie stać na własne mieszkanie, a nawet na jego najem? Tymczasem problemów jest zdecydowanie więcej, ponieważ władze kraju nie zauważyły, że Chorwacja staje się ofiarą własnego sukcesu.
Piękne zachody słońca. Sensacyjna architektura starego miasta. Niesamowite plaże. Zadar. Brama północnej Dalmacji, prawdziwy magnes na turystów z całego świata i miasto-ogród, gdzie świeże owoce są w zasięgu ręki.
O literaturze rodem z Bałkanów lub na temat Bałkanów jest coraz głośniej, ale jeszcze nie tak głośno, jak na to zasługuje. Dlatego postanowiłem dołożyć skromną cegiełkę do procesu jej popularyzowania i zebrać od polskich wydawnictw informacje o nadchodzących premierach książkowych. Widoki na 2024 rok są szczodre, a intuicja podpowiada mi, że będzie tego dobrego więcej. Idemo, ruszamy szlakiem literackich Bałkanów 2024.
Bałkany to nie tylko piłka nożna, piłka wodna czy koszykówka. Bałkany to także tenis i to w najlepszym wydaniu. U progu nowego sezonu postanowiłem przyjrzeć się nowemu pokoleniu tenisistek i tenisistów, którzy mają potencjał, by za kilka lat stać się ważnymi postaciami w tej dyscyplinie sportu. Zobaczmy, kto stoi u progu wielkiej kariery.
Miłość jest także sztuką pozorów. Drago Jančar dobrze to rozumie i pisząc "Miłość niech odpocznie trochę", wymanewrowuje czytelnika-myśliwego, który poluje na szlachetną historię godną jego czasu. Sięga po prosty, lecz skuteczny fortel i zamienia role. Teraz odbiorca staje się bażantem, a on, autor, opowiadając losy głównych bohaterów powieści, rusza na łowy i igra z odbiorcą, jego refleksyjnością, ciekawością i emocjami. Czy można poczuć się oszukanym? Oczywiście! Czy jest to wspaniałe? Jak najbardziej.
Szczęśliwe życie od osobistej katastrofy nie dzielą lata czy dni. Dzielą godziny, które zamieniają się w nieokiełznany i pozbawiony ram czasowych ciąg zdarzeń, wymykający się spod kontroli wszystkich jego uczestników. Wojna nie oszczędza nikogo. Dzieci też nie. „Moja Jugosławia” Gorana Vojnovicia to nie jest jugonostalgiczna powieść o tęsknocie za przeszłością. To świadectwo doświadczeń i emocji wielopłaszczyznowego pogranicza w dobie rozpadu oraz jego skutków, które zadaje pytania o tożsamość, resentymenty i możliwość powrotu do „normalnego” życia.
Autorka kilkunastu powieści przetłumaczonych na kilkanaście języków i twórczyni bardzo popularnego bloga "Jak umrzeć bez stresu". W Polsce zdobyła uznanie nie tylko za sprawą swojej literatury, ale również Krystyny Jandy, która na deskach Teatru Polonia wcielała się w rolę głównej bohaterki jej debiutanckiej książki. Obrazoburcza, często niesprawiedliwa, skłonna do skrajności i skrajne emocje wywołująca. Wspiera kobiety, obala współczesne stereotypowe normy i wzorce społecznych ról. Lekceważy konwenanse i narusza tabu. Poznajcie Vedranę Rudan.
Grzmi, że świat został zdeprawowany przez ideologię. Obwinia Zachód o rozpad byłej Jugosławii, jednocześnie skrupulatnie milczy na temat Rosji i jej działalności. Choć zapewnia, że nie lubi Władimira Putina, to uważa, że nie powinno się go demonizować, podobnie zresztą jak Radovana Karadžicia. Poznajcie Dževada Karahasana – zagubionego intelektualistę, z którym nie jestem w stanie się zgodzić.